Mr. drs. Piet Pronk namens het Onderwijsplatform van de AVP:

Alhoewel er geen algemene bekendheid aan is gegeven, worden er al enkele maanden voorbereidingen getroffen om in augustus a.s. op een drietal kleuter- en basisscholen te starten met de invoering van het Papiamento als instructietaal. Zoals in het door Directie Onderwijs uitgegeven schema (“E 4 idiomanan den e modelo”) wordt aangegeven is het de bedoeling om het volledige programma voor de leerlingen van de kleuterschool en voor de leerlingen van klas 1 tot en met 4 van de basisschool te verzorgen in het Papiamento. Gedurende deze periode van 6 jaar is het volgens het schema tevens de bedoeling dat de leerlingen op ongedwongen wijze vertrouwd raken met het Nederlands, het Engels en, minder intensief, met het Spaans. Het schema spreekt in deze over “familiarisacion”. In klas 5 van de basisschool wordt dan het Nederlands de instructietaal en het Papiamento als vak verzorgd. Men hoeft echt geen taaldeskundige te zijn om in te zien dat deze voor het kleuter- en basisonderwijs zeer ingrijpende veranderingen én door de geringe publiekelijke begeleiding én de globale weergave in het schema én de daarin gehanteerde tijdsduren vele vragen oproepen.

Alvorens deze vragen te stellen, dient nadrukkelijk vermeld te worden dat het Onderwijsplatform van de AVP de mening is toegedaan dat de opvang van de kinderen in het onderwijs en het doormaken van de eerste schooljaren in de moedertaal dient te geschieden. Duidelijk is dus dat het Papiamento gedurende een aantal jaren de instructietaal moet zijn. Immers dan kan een stevige basis worden gelegd, in algemene zin, maar ook in het bijzonder om op een zeker moment gemakkelijker en verantwoord over te stappen op het Nederlands als instructietaal. Dit kan in de toekomst anders worden, maar zoals het er nu voorstaat, is dat het Nederlands.

Na decennia hierover gediscussieerd te hebben, bestaat over de invoering van het Papiamento als instructietaal gedurende de eerste schooljaren van de kinderen geen verschil van mening meer. Wel acht het Onderwijsplatform het van uitermate groot belang dat de invoering op een verantwoorde wijze dient te geschieden. Elke mogelijkheid tot mislukking moet absoluut uitgesloten worden.

De belangrijkste vereisten bij invoering van het Papiamento zijn dan ook:

Hieraan voorafgaand zou ook nog het, tot op heden ontbrekende, algemene leerplan voor het kleuter- en basisonderwijs tot stand moeten komen, uitgesplitst in leerjaren. Alsdan is voor het gehele kleuter- en basisonderwijs bekend welk programma in de afzonderlijke leerjaren wordt verzorgd en kunnen de eindtermen van het basisonderwijs worden vastgesteld.

Naast het belang van het invoeren van het Papiamento als instructietaal acht het Onderwijsplatform het zeer gewenst dat ook de aandacht voor het Nederlands geïntensiveerd wordt. Grote bezorgdheid bestaat er ten aanzien van de beheersing van het Nederlands door leerlingen en studenten. Bij de invoering van het Papiamento kan hier niet aan voorbijgegaan worden en zal er ook meer ruimte gecreëerd moeten worden voor het Nederlands.

Vragen

Allereerst de vraag waarom de voor het onderwijs verantwoordelijke minister bij een zo belangrijke aangelegenheid niet naar voren komt om de gemeenschap in het algemeen, en de ouders in het bijzonder, uitgebreid te informeren. Men heeft er toch recht op te weten welke veranderingen in het onderwijs gaan plaatsvinden? Het zijn in augustus a.s. uiteindelijk de kinderen van de drie scholen die de spits gaan afbijten. Een andere vraag is of een periode van 6 jaar, van eerste klas kleuterschool tot en met klas 4 basisschool, met instructietaal Papiamento niet te lang is om daarna met Nederlands als instructietaal op het vereiste niveau voor het Nederlands in het vervolgonderwijs te komen? Nog geen decennium geleden werd nog gesproken over een periode van vier jaar met instructietaal Papiamento, en wel tot en met klas 2 van de basisschool. Wat is de reden geweest om de periode te verlengen? Is ook het programma ontwikkeld en gereedgemaakt voor de periode dat het Nederlands de instructietaal is? Een volgende vraag: is het voor kinderen van 4 tot 10 jaar niet teveel gevraagd om naast het reguliere curriculum ook nog eens vertrouwd te raken met drie andere talen? Tenslotte, zijn de docenten voldoende op de nieuwe situatie voorbereid en is al het lesmateriaal ontwikkeld en gereedgemaakt om in augustus a.s. te kunnen beginnen?

Deze en mogelijk andere vragen van ouders, leerkrachten en andere bij het onderwijs betrokken instanties en personen dienen vooraf beantwoord te worden. Het Onderwijsplatform verwacht van de minister op korte termijn duidelijke antwoorden. Het gaat hier immers om de kwaliteit van het onderwijs voor de komende generaties! Voor de ouders en al degenen die in het onderwijs werkzaam zijn, moet het huidige stilzwijgen worden doorbroken. De gehele gemeenschap heeft recht op uitgebreide en concrete informatie als het gaat om een zo belangrijke aangelegenheid als de verandering van de introductietalen in het onderwijs.